Gaeilge

Tá an Ghaeilge ar cheann de na teangacha is sine san Eoraip, Creidtear go bhfuil sí á labhairt chomh luath leis an tríú hAois. Aithnítear í mar theanga Cheilteach, a fhréamhaigh ón teanga choiteann Ind-Eorpach, mar a thugtar uirthi ar na saolta seo.

Táimid bródúil go bhfuil traidisiún láidir Gaeilge againn inár Scoil agus ceangail láidir le clubanna agus eagraíochtaí áitiúla.

Is breá linn Seachtain na Gaeilge!  Is féile idirnáisiúnta í Seachtain na Gaeilge agus tá sé ar an cheiliúradh Gaeilge agus cultúrtha is mó a bhíonn ar siúil gach bliain in Éirinn agus i dtíortha eile. Bíonn spóirt agus spraoi againn uile bhliain!

 

Acmhainní do Thuismitheoirí / Resources for Parents:

 

Online Dictionaries

 

Téarmaí Gaeilge do Tuismitheoirí / Irish Phrases for Parents: 

 

Dia duit /Dia daoibh (Hello singular/plural)  -  Dia is Muire duit / daoibh  (Hello singular / plural)

Maidin mhaith (Good Morning) - Maidin mhaith, buíochas le Dia (Good morning Thank God)

Bíodh lá maith agat (Have a good day) - Go raibh maith agat (Thank you)

 

Ag cur in aithne:

Cad is ainm duit?    Seán is ainm dom/ Is mise Seán.      

What is your name?   Seán is my name / I'm Seán.                                                      

Cé a bhfuil tú?/ Conas atá tú?    Tá mé go maith go raibh maith agat.

How are you?  / How are you?      I am well, thank you.                                                                          

Cén aois tú?    What age are you?    

3-6 years= Tá mé 3/4/5/6 bliana d'aois

7-10 years = Tá mé 7/8/9/10 mbliana d'aois.

Aon bhliain déag d’aois= 11 years old
Dhá bhliain déag d’aois= 12 years old
Trí bliaina déag d’aois= 13 years old

 

Cén rang ina bhfuil tú?    What class are you in? 

Tá mé i rang na Naíonáin/ rang a hAon / Dó / Trí / Ceathair / Cúig / Sé .        I am in infants/ 1st / 2nd / 3rd / 4th / 5th / 6th class.                                                                                                                    

Dathanna - Colours:

Dearg, gorm, bán, glas, coirce, bándearg, dubh, oráiste, buí, donn, dúghorm, liath.

Red, blue, white, green, purple, pink, black, orange, yellow, brown, navy, grey.

Tá mo chóta gorm - My coat is red.

Tá Seán an-bhán, ceapaim go bhfuil sé tinn. Sean is very pale, I think he is sick

 

Uimhreacha - Numbers:

Aon, dó, trí, ceathair, cúig, sé, seacht, ocht, naoi, deich, aon déag, dó déag, trí déag…..fiche, tríocha, ceathracha, caoga, seasca, seachtú, ochtú, nócha, céad.

1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13……..20,30,40,50,60,70,80,90.100.

 

Counting people:

Duine amháin (1 person), beirt (2), triúr (3), ceathrar (4), cúigear (5), seisear (6), seachtar (7), ochtar (8), naonúr (9), deichniúr (10)

An bhfuil aon duine as láthair inniú? Was there any one absent today? Tá duine amháin as láthair i mo rang inniú. There was one person absent in my class today. 

 

Éadaí - Clothes:

Éadaí scoile - Uniform

Geansaí [jumper], cairdeagan [cardigan], léine, [shirt] blús [blouse], carbhat [tie], bríste [trousers], gúna [dress], stocaí [socks], riteoga [tights], bróga [shoes], buataisí [boots], seaicéad lomra [fleece].

Cá bhfuil do chóta?  Where is your coat?                                    

Cuir ort do bhróga. Put on your shoes.                                 

 

Ghníomhachtaí: Actions:

Ag ithe

eating

Ag caoineadh

crying

Ag ól

drinking

Ag gáire

laughing

Ag léim

jumping

Ag screadíl

screaming

Ag siúl

walking

Ag canadh

singing

Ag rith

running

Ag damhsa

dancing

Ag léamh

reading

Ag súgradh

playing

Ag scríobh

writing

Ag imirt cluiche

Playing a game

Tá Pól ag ithe (Paul is eating) Tá Síle ag imirt cluiche (Shiela is playing a game), Tá an madra ag rith (The dog is running), Tá an buachaill ag canadh (The boy is singing).

 

Ábhair scoile - School Subjects:

Gaeilge, béarla, matamaitic, stair, tír-eolas, ealaín, eolaíocht, ceol, corp-oideachais, teagasc Críostaí,

Irish, English, Maths, History, Geography, Art, Science, Music, Physical Education, Religion.

Is í an Ghaeilge an t-ábhar is fearr liom - Irish is my favourite subject.

Tá mé an mhaith ag ceol - I am very good at music.

 

An Aimsir - The Weather:

Tá an lá go breá (brothallach, go h-álainn, te) It’s a fine day (humid, beautiful, warm).

 Tá an lá fuar (fliuch, scamallach, gaofar) It’s a cold day (wet, cloudy, windy)

 

Ainmhithe - Animals:

madra

dog

capall

horse

iasc

fish

cow

muc

pig

luch

mouse

caora

sheep

cearc

hen

asal

donkey

 

 

Ceisteanna - Questions:

Cad / Céard - What

Cé - Who

Cén fáth - Why

Cén áit - Where 

Cathain - When

Cén t-am - What time

Cén sort - Which kind

Conas - How

 

  1. Cá bhfuil an príomhoide? Where is the principal?
  2. Cá bhfuil an rúnaí? Where is the secretary?
  3. Cá bhfuil rang a dó? Where is Rang a dó?
  4. Cá bhfuil do mhála, do chóta, do bhosca lón, do dheoch? Where is your bag, your coat your lunch box, your drink?
  5. Cé mhéad atá na ranganna fidil / guitar?  How much do the fiddle /  guitar, classes cost?
  6. Cén lá a bhfuil Rang a 3 ag dul ar an turas? What day are Rang a 3 going on the trip?
  7. Cén t-am a bhfuil an ceolchoirm ar siúl? What time does the concert begin?
  8. Cén t-am a chríochnaíonn tú inniu? What time do you finish today?
  9. An bhféadfaidh mé cruinniú a eagrú leis an bpríomhoide? Can I arrange a meeting with the principal?
  10. An bhfuil do obair bhaile críochnaithe agat? Have you finished your homework?

 

 

Ordaithe - Orders:

  • Deán deifir, brostaigh ort. Hurry up.
  • Ith do lón. Eat your lunch.
  • Cuir ort do chóta ag am lón inniu. Put on your coat at lunchtime today.
  • Bí cúramach ar an mbóthar. Be careful on the road.
  • Éist le do mhúinteoir. Listen to your teacher
  • Glan suas do bhord. Clean your table
  • Tar isteach. Come in
  • Téigh amach. Go out

 

Slán go fóill. Bye for now.

Feicfidh mé ar ball thú. I will see you later.

 

Photos:

Click on a thumbnail to enlarge...

  • Screenshot 2021-12-29 121255.jpg
  • 20210316_133811.jpg
  • 20210316_125516.jpg
  • 20210316_115835.jpg
  • 20210316_115803.jpg
  • Screenshot 2021-12-29 102816.jpg
  • Screenshot 2021-12-29 102343.jpg
  • Screenshot 2021-12-29 102024.jpg
  • Screenshot 2021-12-23 163840.jpg
  • Screenshot 2021-12-23 164215.jpg
  • Screenshot 2021-12-23 165956.jpg
  • Screenshot 2021-12-23 170137.jpg
  • Screenshot 2021-12-23 175327.jpg
  • Screenshot 2021-12-23 184123.jpg